Sigaranın Türkiye’deki ağır bilançosu: Her 4 dakikada bir can kaybı
Türkiye’de her yıl yaklaşık 125 bin kişi tütün kullanımından dolayı hayatını kaybediyor; bu, her dört dakikada bir kişinin sigaradan yaşamını yitirdiği anlamına geliyor. Ölümlerin 25 binini ise sigara içmeyen pasif içicilere bağlanıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre tütün, neredeyse her vücut organına zarar vererek kanser, kalp hastalıkları, inme ve akciğer hastalıklarını tetikliyor; Türkiye erkeklerinde akciğer kanseri sıklığı ve ölümlerde ilk sırada yer alıyor. Sigara dumanında yaklaşık 4 bin kimyasal madde ve toksin bulunurken, karbonmonoksit kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltıyor.
Pasif içiciliğin güvenli bir düzeyi olmadığı gibi, çevreye yayılan duman koroner kalp hastalığı ve akciğer kanseri riskini artırıyor. Çocuklarda astım, bronşit ve orta kulak problemleri görülme riski yükseliyor. Tütün, kadınlarda kısırlık riskini %40, erkeklerde sperm kalitesini düşürürken; pasif içiciliğin de doğurganlığı olumsuz etkileyebileceği bildiriliyor. Nikotin, özellikle ergen ve genç yetişkin beyin gelişimini bozuyor; yoksunluk belirtileri ilk gün en yoğun hissediliyor.
Ekonomik açıdan tütün, sağlık harcamalarını artırırken insan sermayesi kaybına yol açıyor; 600 milyon ağaç kaybı, 22 milyar ton su tüketimi ve 84 milyon ton karbondioksit salımı gibi çevresel yük getirdi. Sigara bırakıldığında kalp atış hızı ve kan basıncı 20 dakika içinde düşer, karbonmonoksit seviyesi 12 saat içinde normalleşir; 1–9 ay arasında akciğer fonksiyonları iyileşir ve 10 yıl sonra akciğer kanseri ölüm riski yarıya iner. Türkiye Sağlık Bakanlığı, ALO 171 hattı ve 182 sistemi üzerinden ücretsiz sigara bırakma danışmanlığı ve takip desteği sunuyor.
