Çocuğunuzu Dinlemek Sadece Sessiz Kalmak Değildir
Çocuğunuz size bir şey anlatırken gerçekten dinliyor musunuz, yoksa başınızı sallayıp geçiyor musunuz? İşin açıkçası, çoğu ebeveyn çocuğunun söylediklerini duyar ama içini dinlemez. Biliyorum, gün sonunda yorgunluktan gözleriniz kapanıyor, kafanız bin bir işle dolu. O anlarda çocuğunuzun anlattığı o uzun hikaye kulağınıza sadece bir uğultu gibi geliyor. Ama bir düşünün, onun duygularını ciddiye almak, problemlerini küçümsememek ne kadar büyük bir fark yaratır. Küçük bir kızgınlık, aslında sizin ilginizi çekmek için bir çağrıdır. Abartıyorum sanmayın ama bir çocuğun kendini ifade edebilmesi, özgüveninin en büyük yapı taşıdır. Onu dinlediğinizi hissettiğinde, sizinle her şeyi paylaşır. Dinleyin ki anlatsın. Anlatsın ki yolunu bulsun. Bir de göz teması kurmayı deneyin, çoğu zaman dertler bir anda hafifler.
GÖRSEL PROMPT: A warm and cozy living room scene, a Turkish mother sitting on a sofa leaning forward and listening attentively to her young child who is talking enthusiastically, soft natural window light, shallow depth of field, photorealistic, high quality
Sınırları Sevgiyle Çizmek Mümkün mü
Herkes sınır der ama kimse bu işin ne kadar zor olduğunu anlatmaz. Çocuk parkta bağırıyor, siz yer yarılsa da içine girsem diyorsunuz. Tam o anda pes edip ne istiyorsa almak, hayatınızı kurtarabilir. Fakat yarın aynı sahne daha büyüğüyle karşınıza çıkar. Tutarlı olmak işte burada devreye girer. Kurallar net olmalı, sınırlar belli. Eğer bir kural koyduysanız, o gün canınız sıkkın diye onu esnetmek yok. Yoksa çocuk hangi kapının açık hangisinin kapalı olduğunu şaşırır. Sınırlar aslında birer güvenlik duvarıdır, sevgi eksikliği falan değildir. Bu duvarlar çocuğa ne yapabileceğini değil, daha çok neyi yapamayacağını öğretir ve bu çok kıymetlidir. Kuralları koyarken nedenlerini mutlaka anlatın. Ne kadar anlatırsanız, o kadar az çatışırsınız. Çünkü çocuk sorguladığında, doğru cevabı sizden almazsa başka yerlerde arar. O yüzden disiplin otoriter bir tavır değil, net ve sevgiyle kurulmuş bir köprüdür. Vallahi, bu işin sırrı dengeyi tutturabilmekte.
Anlatmaktan Çok Göstermek Gerek
Sürekli “şunu yap, bunu yapma” demek yerine bir de kendinize bakın. Çocuklar bizim en büyük taklitçilerimizdir, ne görürlerse onu uygularlar. Sigara içen bir ebeveynin çocuğuna sigaranın zararlarını anlatması ne kadar inandırıcı olabilir? Olduğunu mu sanıyorsunuz? Hiç zannetmiyorum. Siz evde kavga ediyorsanız, çocuğunuzun okulda arkadaşıyla bağırarak konuşmasına şaşırmamak lazım. Bu yüzden çocuğunuza iyi bir insan olmayı öğretmenin yolu, iyi bir insan olmaktan geçiyor. Kitap okuyan bir baba, elinde telefonla gezen bir babaya göre her zaman daha etkilidir. Sizin davranışlarınız, verdiğiniz öğütlerden çok daha yüksek sesle konuşur. Onunla birlikte yemek yapın, birlikte film izleyin, hata yaptığınızda ondan özür dileyin. Evet, yanlış duymadınız, özür dileyin. Çocuğunuz sizin kusursuz olmadığınızı gördüğünde, hata yapmanın normal olduğunu ve önemli olanın telafi etmek olduğunu öğrenir. Bu öğrenme, asla unutulmaz bir derse dönüşür. Davranışlarınızla öyle bir iz bırakın ki, siz yokken bile doğru olanı seçsin.
Özgüvenin Temeli Koşulsuz Sevgi
Çocuğunuzun özgüvenli olmasını istiyorsunuz değil mi? Her ebeveyn ister. Peki, ona hissettirdiğiniz sevgi bazı şartlara bağlı mı? Karnesindeki zayıf notu gördüğünüzde yüzünüzün asılması, çocuğun dünyasında “annem beni başarısız olduğum için sevmiyor” anlamına gelir. Hâlbuki sevginin bir sınırı olmamalı. O, sizin evladınız olduğu için değerli ve bu hissi her fırsatta ona vermek gerekir. Sınavdan düşük aldığında ya da hata yaptığında bile “seni seviyorum” diyebilmek, onun iç dünyasında bambaşka bir güven inşa eder. Başarıyı ödüllendirmek güzel şeydir ama çocuğun kendisini sadece başarılarıyla değerlendirmemesi gerekir. Sahip olduğu yeteneklerin farkına varabilmesi için onu destekleyin, hatalarını yüzüne vurmayın. Bazen sadece yanında olduğunuzu hissettirmeniz bile yeterli olur. Hepimiz biliyoruz ki hayat zaten zorlu bir parkur. Evde sevgiyle sarılıp sarmalanmış bir çocuk, bu parkurun üstesinden çok daha kolay gelir. O yüzden sarılın bol bol, koklayın, sevginizi sözlerle de gösterin. İçinde sevgi olan bir çocuk, gelecekten asla korkmaz.
Teknoloji Çağında Dengeyi Kurabilmek
Şimdi geldik en büyük derde: Ekranlar. Her yerde telefonlar, tabletler, televizyonlar. Çocuklarımız bu dijital dünyanın içine doğuyor ve biz bu duruma çare arıyoruz. Ekran süresini sınırlamak tabii ki çok önemli ama bu sınırı nasıl koyduğunuz daha da önemli. Tableti elinden zorla mı alacaksınız, yoksa alternatifler mi sunacaksınız? Biraz düşününce aslında sıkıcı bulduğu şeylere yöneldiğini göreceksiniz. Ona birlikte oynayacağınız oyunları önerin, açık havaya çıkarın, bisiklete bindirin. Bu kadar basit mi? Elbette değil, ilk birkaç gün krizler yaşanabilir. Ama siz kararlı olursanız, o da uyum sağlar. Kendi kullandığınız süreye de dikkat etmeniz gerektiğini söylememe gerek var mı? Sanmıyorum. Çocuk, yemek masasında elinde telefonla oynayan bir ebeveyn görürse, teknolojinin her zaman her yerde olduğunu düşünür. Belirlenen saatler olsun ve bu saatlere hep birlikte uyun. İçeriklerini de denetlemek gerek elbette. İzlediği şeylerin çizgi film olması, sadece zararsız olduğu anlamına gelmez. Teknolojiyi hayatımızdan tamamen atamayız, ama onunla yaşamayı öğrenebiliriz. Önemli olan onun kölesi değil, efendisi olabilmek. Ne dersiniz, başarabilir miyiz?
